Suriye hükümetinin Rusya desteğiyle düzenlediği, savaş nedeniyle yerlerinden edilen mültecilerin geri dönüşü konulu uluslararası konferans dün Şam’da başladı. Batı’nın boykot ettiği konferansa sınırlı sayıda Arap ülkesi katıldı.

Bugün sona erecek olan ve Şam’daki Emevi Konferanslar Sarayı’nda düzenlenen konferansa Rusya’dan bir heyet, Şam’ın müttefiki Çin, Venezuela, İran, aynı zamanda Lübnan ve Irak gibi Arap ülkelerinden temsilciler katılım gösterirken Birleşmiş Milletler (BM) ise gözlemci sıfatıyla yer alıyor. Suriye hükümetine yaptırımlar uygulayan Avrupa Birliği (AB) konferansı boykot ederek davete icabet etmezken Moskova ise konferansa 30’un üzerinde bakanlık ve devlet kurumundan temsilcileriyle katılıyor.

Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esad, internet üzerinden katıldığı konferansın açılışında yaptığı konuşmada şunları söyledi:

“Bugün birbiriyle bağlantılı şu üç bileşenden oluşan bir sorunla karşı karşıyayız: Milyonlarca mülteci geri dönmek istiyor, on yıllar önce yapılmış yüz milyarlarca alt yapı tahrip halde ve bazı bölgelerde halen süren terörizm. İmkanlar arttıkça mültecilerin dönüşünü kolaylaştıracak adımlar da hızlanacaktır. İmkanların artışı ise ekonomik ablukanın, yeniden inşa için gerekli olan en basit araçlardan devleti mahrum eden, ekonomik ve yaşam koşullarında düşüşe yol açan yaptırımların geri çekilmesinden geçiyor. Yurt dışındaki Suriyeli mültecilerin geri dönmelerini önleyen baskıların yanı sıra başka büyük engeller de mevcut. ABD ve müttefiklerinin uyguladığı hukuka aykırı ekonomik yaptırımlar ve abluka; terörizmin tahrip ettiği bölgelerin altyapısını iyileştirmeyi amaçlayan Suriye devlet kurumlarının mültecilerin geri dönüp normal koşullarda onurlu bir hayat sürmeleri yönündeki çabalarını baltalıyor.”

Suriye’de Mart 2011’de patlak veren çatışmalar, söz konusu dönemden bu yana nüfusun yarısından fazlasının ülke içinde yerinden olmasına veya ülke dışına göç etmesine neden oldu. Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği’ne (UNHCR) kayıtlı en az 5 milyon 500 bin mültecinin çoğunun komşu ülkelere göç ettiği biliniyor.

Pazartesi günü yaptığı açıklamada mültecilerin geri dönüşünün hükümeti için bir ‘öncelik’ olduğunu öne süren Esad, geri dönüşün önündeki en büyük engelin ise başta ABD olmak üzere Batı ülkelerinin Suriye’ye uyguladığı yaptırımlar olduğunu vurguladı.

Rusya, yeniden yapılanma ve mültecilerin geri dönüşü aşamasını başlatmak için yıllardır uluslararası toplumun desteğini almaya çalışıyor. Bağışçılar ise yapacakları herhangi bir yardım için siyasi çözümü şart koşuyor.

AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikaları Yüksek Temsilcisi Josep Borrell salı günü yaptığı açıklamada “Suriye’deki mevcut koşullar, uluslararası hukuka uygun güvenlik ve haysiyet koşullarında kapsamlı derecede gönüllü geri dönüşe teşvik eder nitelikte değil” ifadelerini kullandı.

Son dönemde kaydedilen ‘sınırlı’ geri dönüşlerin “mültecilerin ve yerlerinden edilenlerin geri dönüşünün karşı karşıya olduğu ciddi engel ve tehditleri yansıttığını” söyleyen Borell bunlardan bazılarının zorunlu askerlik, keyfi gözaltı ve kaybolma vakaları olduğunu aktardı.

Çeşitli alanlardaki çatışmaların kesilmesinin mültecilerin dönüşüne hazır olunduğu anlamına gelmediği konusunda uyarıda bulunan insan hakları örgütleri ise altyapı ve hizmet eksiklikleri ile insan hakları ihlallerine yönelik korkuya dikkat çekiyorlar.

Nitekim konferans; Washington’ın, AB’nin, aynı zamanda Suriye’ye komşu ülkelerin büyük bir kısmının boykotuyla karşılandı. 17 milyon nüfuslu Suriyelinin 5,5 milyonu, çoğu Türkiye’de olmak üzere mülteci hayatı sürüyor. 6 milyon Suriyelinin ise ülke içinde yerinden edildiği biliniyor.

Lübnan geçici hükümeti Dışişleri ve Gurbetçiler Bakanı Şerbil Vehbi, söz konusu konferansın mültecilerin yaşadığı krizlere çözüm bulunmasına katkı sağlayacağı yönündeki umudunu dile getirdi. Toplantıya video konferans aracılığıyla katılan Vehbi, yerinden edilmiş Suriyelilerin güvenli bir şekilde geri dönmelerini sağlamak yönündeki uluslararası çabaların yoğunlaştırılması çağrısında bulundu. Aynı zamanda geri dönüşün siyasi çözüm ile bağdaştırılmaması gerektiğini vurguladı.

Ülkesinden konferansa katılan heyete başkanlık eden Lübnan Sosyal İşler ve Turizm Bakanı Remzi Muşerrefiye de mültecilerin Lübnan Genel Güvenliği ve Suriyeli mevkidaşı arasındaki iş birliği ve koordinasyon ile dönüşünün sürdüğünü bildirdi. Muşerrefiye açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

“Lübnan hükümeti, yerinden edilmiş kişilerin uluslararası standartlara uygun bir şekilde geri dönüşüne yönelik bir planı onayladı. Bu plan; yerinden edilmiş kimselerin onurlu bir şekilde geri dönme hakkını Suriye devletiyle koordineli bir şekilde, uluslararası toplumun gözetiminde garanti altına alıyor.”

Remzi Muşerrefiye açıklamasında ayrıca “mültecilerin dönüşüne yönelik siyasi çözümlerle ilgili uluslararası göstergelerin teşvik edici olmadığını” vurguladı.

Kaynak: https://turkish.aawsat.com/home/article/2621691/%C5%9Fam%E2%80%99daki-m%C3%BClteci-ba%C5%9Fl%C4%B1kl%C4%B1-konferansa-rusya-destek-verirken-bat%C4%B1-boykot?utm_source=dlvr.it&utm_medium=twitter

13.11.2020